Wstęp
Rewizor, znany także jako „Inspektor”, to komedia Nikołaja Gogola, której prapremiera miała miejsce w 1836 roku w Petersburgu. To dzieło uznawane jest za jedno z najważniejszych w literaturze rosyjskiej, a jego kontrowersyjność oraz unikalne podejście do tematyki społecznej sprawiły, że do dziś budzi wiele emocji i dyskusji. Gogol, zmieniając tekst wielokrotnie, podkreślał, że jego intencje są często źle rozumiane przez publiczność. W artykule przyjrzymy się głównym wątkom utworu, kontekstowi kulturowemu oraz postaciom, które składają się na ten niezwykły dramat.
Geneza i kontekst kulturowy
W latach trzydziestych XIX wieku literatura rosyjska przechodziła istotne zmiany. W tym czasie kształtował się nowy nurt realizmu, który odchodził od romantyzmu na rzecz tematów codziennych, bliskich doświadczeniom ludzi. Gogol był jednym z pisarzy, którzy wpisywali się w ten proces. Spotkanie z Mychajłem Maksymowiczem latem 1835 roku w Kijowie miało znaczący wpływ na jego twórczość i osobisty rozwój duchowy. Po powrocie do Petersburga rozpoczął prace nad „Rewizorem”, inspirowany artykułem krytyka Wissariona Bielinskiego o konieczności moralnego wstrząsania czytelnikami literaturą.
Gogol miał nadzieję, że jego komedia będzie miała znaczenie nie tylko w Rosji, ale również na całym świecie. Jednak jego obawy dotyczące reakcji widowni na nowatorskie podejście do teatru sprawiały, że był zaniepokojony o odbiór sztuki. „Rewizor” miał być dramatem realistycznym, który ukazywałby moralne upadki społeczeństwa w sposób przemyślany i autentyczny. Zamiast moralizowania, Gogol postawił na dialog i sytuacje życiowe, co dla wielu odbiorców było trudne do zaakceptowania.
Fabuła „Rewizora”
Akcja sztuki rozgrywa się w małym miasteczku powiatowym, gdzie urzędnicy dowiadują się o spodziewanym przyjeździe rewizora z Petersburga. Horodniczy Anton Antonowicz Skwoznik-Dmuchanowski nakazuje swoim podwładnym przygotować się na wizytę i ukryć swoje nieprawości. W międzyczasie dwóch ziemian – Bobczinski i Dobczinski – myli przypadkowego przybysza, Chlestakowa, z rewizorem i informują o tym innych urzędników. Chlestakow, będący zwykłym młodym człowiekiem bez żadnych osiągnięć ani ambicji, zostaje wciągnięty w sieć kłamstw i manipulacji.
Urzędnicy postanawiają przekupić Chlestakowa, sądząc go za osobę o wysokim statusie. Sam Chlestakow nie rozumie sytuacji i bawi się nowo zdobytą pozycją. Jego interakcje z rodziną horodniczego – żoną Anną Andriejewną i córką Marią – są pełne komizmu i absurdalnych sytuacji, co ukazuje ich chciwość oraz pragnienie awansu społecznego.
Finał sztuki przynosi zwrot akcji: po wyjeździe Chlestakowa urzędnicy odkrywają prawdę – człowiek, którego brali za rewizora, był tylko zwykłym oszustem. Ostatecznie pojawia się żandarm z informacją o rzeczywistym rewizorze. Scena milczenia zamyka przedstawienie, pozostawiając widza z pytaniami o moralność i sprawiedliwość.
Post
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).